Van begrip tot data, en terug.
In ModelDesk leg je begrippen vast volgens NL-SBB en publiceer je ze als linked data. Diezelfde begrippen geven betekenis aan je informatiemodellen en aan de schema's waarmee je data uitwisselt. En andersom: bij elk gegeven vind je het begrip terug waar het over gaat.
Een begrippenkader om op voort te bouwen
Een begrippenkader maak je niet voor jezelf. Het moet compleet zijn, aansluiten op wat anderen al hebben vastgelegd en terugkomen in de modellen die erop bouwen.
Aantoonbaar conform
Elk veld op het formulier is een kenmerk uit NL-SBB. Het validatierapport laat zien welk begrip nog een definitie of voorkeursterm mist. Is het rapport leeg, dan is je kader klaar voor publicatie.
Aangesloten op je keten
Verwijs met de harmonisatierelaties uit de standaard naar begrippen in een ander begrippenkader. Zo weet een lezer of jouw begrip hetzelfde betekent als dat van een ander, of net iets anders.
Gebruikt in al je modellen
Een objecttype, klasse of element in een ander model verwijst naar het begrip dat zijn betekenis bepaalt. Dat werkt in elke modelleertaal die ModelDesk ondersteunt. Wijzigt de definitie, dan zie je in welke modellen dat doorwerkt.
Vastleggen zoals de standaard het vraagt
Het formulier van een begrip volgt de kenmerkgroepen van NL-SBB: termen, beschrijvingen, hiërarchie, associaties, harmonisatie, notities en bronnen. Verplichte velden zijn gemarkeerd. Definities en uitleg leg je in meerdere talen vast.
- Bovenliggende en onderliggende begrippen kies je uit het kader zelf
- Collecties beheer je vanuit het begrip of vanuit de collectie
- Honderden begrippen tegelijk aanpassen met een bulkbewerking
Zie hoe je begrippen samenhangen
Naast het formulier toont het canvas je begrippenkader als graaf: welk begrip onder welk begrip hangt en waar de vertakkingen zitten. Klik een begrip aan en je bewerkt het rechts, zonder de weergave te verlaten.
- Hiërarchie in één oogopslag, ook bij honderden begrippen
- Formulier en canvas tonen hetzelfde begrip, naast elkaar
Uitgebreid met wat jouw organisatie nodig heeft
Heeft je organisatie kenmerken nodig die de standaard niet kent, zoals een beheerder, een status of een intern nummer? Een uitbreiding voegt ze toe bovenop NL-SBB. Het basisprofiel blijft intact, de export blijft conform en je eigen kenmerken staan gewoon op het formulier.
- Eigen kenmerken en relaties bovenop het basisprofiel
- Thesaurusrelaties uit ISO 25964 zijn zo'n uitbreiding: generalisatie, onderdeel, exemplaar
- Een model toont welke uitbreidingen het gebruikt, naast de standaard en de versie
Verwijzen naar elkaars begrippen
Om naar jouw begrippen te kunnen verwijzen heeft een ander een stabiele URI nodig. Een attribuutsjabloon maakt die automatisch aan uit de voorkeursterm, zodat elk begrip er een heeft en ze allemaal dezelfde vorm volgen. Andersom leg je met de harmonisatierelaties uit de standaard vast hoe jouw begrip zich verhoudt tot een begrip elders: exact overeenkomstig, vrijwel overeenkomstig, verwant, of overeenkomstig bovenliggend en onderliggend.
- Sjablonen vullen de IRI bij het aanmaken, afgeleid van een veld of als gegenereerd id
- Verwijzingen naar begrippen elders komen mee in de export
- Brondocumenten leg je vast als Brondocument, met een verwijzing vanaf het begrip
Weet wat er nog ontbreekt
Het validatierapport somt op wat niet aan de standaard voldoet, per soort overtreding of per begrip. Klik op een bevinding en je staat in het veld dat je moet aanvullen. Een leeg rapport betekent dat je kunt publiceren.
- Verplichte kenmerken, toegestane relaties, kardinaliteiten
- Je hoeft de uitvoer niet apart door een SHACL-validator te halen
Neem je bestaande kader mee
Heb je al een begrippenkader in RDF? Importeer het vanuit een bestand of een URL en werk verder in ModelDesk. Exporteren kan in elk gangbaar RDF-formaat, en dat is wat een catalogus of een ketenpartner van je vraagt.
Je gegevens blijven van jou. Exporteren kan altijd.
Dezelfde begrippen in elk model
Je begrippenkader staat naast je andere modellen, in welke taal die ook zijn opgesteld: MIM, UML, RDFS/OWL, SHACL, XSD, JSON Schema of een applicatieprofiel. Een objecttype, klasse of element verwijst naar het begrip waar het over gaat. Wie het model leest, vindt de definitie. Wie het begrip wijzigt, ziet waar het gebruikt wordt.
Van begrip tot schema, met de herkomst van elke definitie.
Bekijk de modelleerwijzen
Herleidbaar van begrip tot gegeven
Semantische lineage laat zien waar de betekenis van een gegeven vandaan komt. Vanaf een element in je informatiemodel volg je de verwijzing naar het begrip dat het definieert, en verder naar de schema-elementen die daaruit voortkomen. Zo beantwoord je de vraag "wat betekent dit veld?" zonder te gokken.
- Een lineage-overzicht en een grafische weergave naast de boomweergave
- Correspondentieregels leggen vast hoe elementen zich tot elkaar verhouden
- Lineageverwijzingen komen mee in de JSON Schema-export, via x-mim-element
Samenwerken, met historie
Elke wijziging is een commit. Een publicatie markeer je als benoemde versie, zodat anderen aan die versie kunnen pinnen terwijl jij doorwerkt. Je collega’s werken in dezelfde browseromgeving, gehost in de EU.
- Niets installeren, geen licentieserver, geen VPN
- Seats per standaard binnen je organisatie
- Service-accounts voor geautomatiseerd exporteren
Hoe ModelDesk zich verhoudt tot de alternatieven
Klein beginnen kan met een spreadsheet. Een generieke thesaurustool richt je zelf in met het SHACL-profiel van NL-SBB. ModelDesk heeft de standaard al aan boord.
| Excel-sjabloon | Generieke SKOS-toolingericht met het SHACL-profiel | ModelDesk | |
|---|---|---|---|
| NL-SBB-kenmerken ingebouwd | na eigen inrichting | ||
| Validatie tegen de standaard | — | aparte validatiestap | |
| Linked data importeren en exporteren | conversie nodig | ||
| Verwijzen naar andere begrippenkaders | als tekst | ||
| Koppeling met informatiemodellen en ontologieën | — | — | |
| Eigen kenmerken van de organisatie | extra kolommen | ||
| Versiebeheer met benoemde versies | bestandsnamen | verschilt per tool |
Vergelijking op basis van het tooling-overzicht van Geonovum en openbare productinformatie.
Veelgestelde vragen
- Voldoet een begrippenkader uit ModelDesk aan NL-SBB 1.0?
- Ja. Het NL-SBB-metamodel in ModelDesk volgt versie 1.0 van de standaard. Het validatierapport toont wat nog ontbreekt en de export is RDF volgens de taalbinding van de standaard.
- Kan ik mijn bestaande begrippenkader importeren?
- Ja, vanuit een RDF-document (Turtle, RDF/XML, JSON-LD, N-Triples en meer), als bestand of vanaf een URL. Na de import werk je verder in ModelDesk.
- Hoe publiceer ik mijn begrippenkader?
- Je exporteert het kader als RDF, in het formaat dat de ontvangende partij vraagt. Waar en hoe je publiceert verschilt per organisatie. Vertel ons wat je voor ogen hebt, dan kijken we samen wat daarvoor nodig is.
- Kan ik ook SKOS-thesauri beheren die geen NL-SBB volgen?
- Ja. Naast NL-SBB ondersteunt ModelDesk RDF-modellen met de vocabulaires RDFS, OWL en SKOS, dus een begrippenkader dat het Nederlandse profiel niet volgt kan er ook in.
- Wat kost het?
- ModelDesk hanteert een licentiemodel per seat per organisatie, met seats per standaard. Neem contact op voor een voorstel.
Zien hoe jouw begrippenkader eruitziet in ModelDesk?
Stuur ons je kader of je Excel-sjabloon. In dertig minuten laten we het geïmporteerd, gevalideerd en gekoppeld aan een MIM-model zien.